In Vlaanderen zijn duizenden begeesterde vogelliefhebbers, vogelhouders, en vogelkijkers (spotters).
Een aparte klasse zijn de VOGELRINGERS
Eén van hen is Johan Vanautgaerden, zoon van Désiré.
Vogels observeren, nesten zoeken, vogeltrek bestuderen was van jongs af zijn hobby.
In zijn jeugdjaren liep hij 4 jaar stage bij een erkend vogelringer om op zijn 21ste, na twee examens, zelf erkend ringer te worden.
Enige uitleg over dit WETENSCHAPPELIJK VOGELRINGWERK
De Deense leraar en beroemde ornitholoog H. Mortensen was de eerste die in 1899 een
vogel (een spreeuw) een ring om de poot stak om meer proberen te weten te komen over de levenswijze, het gedrag en de trek naar en van de broed- en overwinteringsgebieden van de Europese vogels.
Spoedig breidde zijn hobbywerk zich uit naar andere landen, ook naar België en werd wereldwijd erkend als wetenschap. Bij ons wordt dit werk gecoördineerd door het Instituut voor Natuurwetenschappen, kortweg het “KBIN”.
Deze dienst leidt toekomstige ringers op. Een kandidaat-ringer loopt tenminste 4 jaar stage bij een erkend ringer die zijn mentor is. Na twee jaar en een eerste geslaagd examen krijgt hij of zij een nestvergunning om vogels in het nest te mogen ringen, niet vangen. Na een tweede examen wordt de leerling erkend als ringer met vangvergunning. Zo werd Johan in 1983 ringer – medewerker van het KBIN.
Nu, ruim 40 jaar later heeft hij zowat 200.000 vogels geringd, in wisselende jaaraantallen naargelang weersomstandigheden, beschikbare tijd, enz… Zijn activiteiten gebeuren vooral in Bierbeek, Korbeek-Lo en Begijnendijk, zijn woonplaats, maar hij kan overal in Vlaanderen en Wallonië ringen mits toestemming van de grondeigenaar van het terrein waarop gevangen wordt.
Johan is verantwoordelijke voor de ringgroep Leuven die een tiental ringers telt.
In die hoedanigheid begeleidt hij kandidaat-ringers. voor coördinatie van het ringwerk.
Op Europees niveau wordt er samengewerkt in de European Union for Bird Ringing (EURING).
Een vogelring is in doormeter aangepast aan de poot van de vogel en is als het ware het paspoort van die vogel, met een letter-cijfercombinatie en verwijzing naar de Belgische ringcentrale. De gegevens van elke geringde of terug gevangen vogel wordt ingevoerd in het computerprogramma PAPAGENO van de landelijke ringcentrale. Het Belgisch Ringwerk neemt deel aan verschillende nationale en internationale onderzoeksprogramma’s.
Zo deed Johan al ringwerk in verschillende landen. Elk land heeft zijn eigen ringcentrale en de centrale databank EURING centraliseert alle gegevens. Lees hierover meer in het krantenartikel.
Tijdens het ringen worden naast soort, ouderdom en geslacht ook biometrische gegevens van de vogels vastgelegd. Deze moeten een beeld geven van de conditie waarin de vogel verkeert. Gangbare gegevens zijn: vleugellengte, gewicht, ruistadium, omvang van de borstspier en vetgraad. De manier waarop deze gegevens worden vastgelegd is gestandaardiseerd, zodat, wanneer de vogel op hetzelfde of een ander ringstation wordt terug gevangen, een beeld kan worden opgebouwd van de ontwikkeling die de conditie van die specifieke vogel doormaakt.
Een ringer is wat blij als hij een zeldzame vogel kan ringen of een vogel terug kan vangen die in een ander land of werelddeel geringd werd.
Enkele ‘speciallekes’ van Johan: Een Roodkeelpieper geringd in Bierbeek, Noordse Nachtegaal geringd in Korbeek-Lo, Verschillende witkopstaartmezen geringd in Begijnendijk, Een Raddes boszanger geringd in Korbeek-Lo, hij is een broedvogel van de Siberische vlaktes en bossen. In West-Europa komt hij hooguit voor als zeldzame dwaalgast.
Als absolute topper een Blauwstaart als EERSTE ringvangst in België in Korbeek-Lo.
(Neem maar eens een goede vogelgids ter hand …)
De ringer is ook in zijn nopjes als hij een bijzondere terugvangst heeft van een eigen
geringde vogel of van een vogel elders in Europa, en soms daarbuiten,
geringd door een collega-ringer. Merels uit Zweden en Letland
werden terug gevangen in Begijnendijk. Een Zomertortel geringd in Korbeek-Lo
werd geschoten in CUETA, een Spaanse enclave in Marokko.
Een Ijsvogel geringd in Korbeek-Lo werd dood terug gemeld uit Zwitserland.
De meest opmerkelijke terugvangst was een Bosrietzanger die geringd werd in Kenia en in Korbeek-Lo terug werd gevangen.
Lezers van onze website die meer willen weten over dit uitermate boeiend vogelonderzoek kunnen surfen naar: www//Bebirds/naturersciences.be of www//Ordnature.naturesciences.be/bebirds/nl
